12 avqust 2026-cı il ilin ən zəngin astronomik hadisələrlə yadda qalan günlərindən birinə çevrilib. Bu gün dünyanın müxtəlif bölgələrində yaşayan insanlar eyni vaxtda bir neçə möhtəşəm səma hadisəsini — tam Günəş tutulmasını və altı planetin qeyri-adi “paradını” müşahidə edirlər.
Günün əsas hadisəsi tam Günəş tutulmasıdır. Ay Yer ilə Günəş arasından keçərək tam tutulma zolağında yerləşən müşahidəçilər üçün Günəş diskini müəyyən müddətə tamamilə örtür.
Tam tutulma Qrenlandiya, İslandiya, İspaniyanın şimalı və Portuqaliyanın kiçik bir hissəsindən, eləcə də Şimali Atlantika üzərindən keçir. Şimal yarımkürəsinin daha geniş ərazilərində isə Günəş tutulmasının qismən fazasını müşahidə etmək mümkündür.
NASA-nın məlumatına görə, tam tutulma fazasının maksimal müddəti təxminən 2 dəqiqə 18 saniyə təşkil edir. Bu hadisə Avropa üçün xüsusilə diqqətəlayiqdir: İspaniya və İslandiyanın bəzi bölgələrində Günəş qısa müddət ərzində Ay diskinin arxasında tamamilə yox olur.
Lakin Günəş tutulması bu sutkanın yeganə kosmik hadisəsi deyil.
Avqustun 12-də Günəş doğmazdan əvvəl müşahidəçilər “planetlərin paradı” adlandırılan hadisəni də görə biliblər. Səhər səmasında eyni vaxtda Yupiter, Merkuri, Mars, Uran, Saturn və Neptun yerləşib.
“Planetlərin paradı” termini bütün planetlərin kosmosda həqiqətən bir düz xətt boyunca düzüldüyü anlamına gəlmir. Bu, vizual effektdir: Yerdən müşahidə zamanı bir neçə planet səmanın eyni hissəsində və ya bir xətt boyunca yerləşirmiş kimi görünür.
Onlardan bəzilərini əlverişli hava şəraitində adi gözlə görmək mümkündür. Uran və Neptunu müşahidə etmək üçün isə optik cihazlardan istifadə etmək lazımdır.
Beləliklə, 12 avqust 2026-cı il bir neçə mühüm astronomik hadisəni eyni gündə birləşdirərək, səmanı müşahidə etməyi sevənlər üçün ilin ən maraqlı günlərindən birinə çevrilib.
Mütəxəssislər təhlükəsizlik qaydalarını da xatırladırlar: Günəş tutulmasının qismən fazası zamanı xüsusi sertifikatlaşdırılmış qoruyucu eynəklər olmadan birbaşa Günəşə baxmaq olmaz. Adi gün eynəkləri bunun üçün təhlükəsiz deyil.
Foto: NASA / Scientific Visualization Studio
Material NASA-nın məlumatları və astronomik mənbələr əsasında hazırlanıb.